Navigate / search

Consument en algemene voorwaarden

In dit artikel wil ik graag op de kwestie van algemene voorwaarden ingaan en vooral in de relatie tot consumenten. Problemen met betrekking tot algemene voorwaarden komen namelijk in het dagelijks leven vaak voor.

Wat zijn die algemene voorwaarden?

Algemene voorwaarden vind je overal. De vraag is uiteraard, wat zijn “algemene voorwaarden”?

Algemene voorwaarden zijn een of meer schriftelijke bedingen die zijn opgesteld om in een (groot) aantal overeenkomsten te worden opgenomen. Vaak worden zij ook “kleine lettertjes” of “small print” genoemd. De meest voorkomende algemene voorwaarden gaan over:

  • de voorwaarden voor betaling
  • de voorwaarden voor levering en de levertijd
  • de voorwaarden voor de garantie

Zij zijn dus ook overal aanwezig, waarbij geldt dat op basis van de algemene voorwaarden in principe een overeenkomst tussen partijen tot stand komt. De voorwaarde is wel dat deze algemene voorwaarden voor partijen kenbaar zijn. Ik licht dit als volgt toe.

Wanneer gelden de algemene voorwaarden?

De algemene voorwaarden gelden vrij snel en daarvoor is het niet nodig dat u ze ook echt gelezen hebt. De algemene voorwaarden zijn geldig als u wist dat er algemene voorwaarden bij de overeenkomst hoorden en u, zonder de algemene voorwaarden te lezen, toch de overeenkomst hebt gesloten.

Wanneer de algemene voorwaarden in het kader van een consumentenrelatie (= consument en ondernemer/bedrijf) niet aan de consument gegeven worden, dan zou de consument kunnen zeggen dat de algemene voorwaarden niet van toepassing zijn op de overeenkomst. Wanneer de algemene voorwaarden niet gelden zijn de regels in de wet van toepassing.

Als het kan, dan moet een verkoper de algemene voorwaarden aan u geven. Maar dit kan niet altijd. Koopt u iets in een warenhuis of supermarkt? Dan staan de algemene voorwaarden vaak onderaan of achterop de kassabon. Koopt men iets via internet, dan moet men zij vrijwel altijd accepteren voordat er een overeenkomst / bestelling tot stand komt. Ik heb ervoor gekozen om dit artikel tot het begrip consument te beperken.

In uw dagelijks leven bent u zeer vaak consument. Soms wordt men op toepassing van deze algemene voorwaarden op de facturen verwezen die men bijvoorbeeld in het kader van een aankoop ontvangt. Soms verwijst men naar de toepassing daarvan in de voet van een brief / of mail etc. Soms worden zij ook op de achterzijde daarvan geprint.

Consument

Consumenten zijn personen of huishoudens die goederen en diensten consumeren die worden geproduceerd in de economie. Iedereen van ons is daarom consument van bepaalde diensten of goederen. Het begrip consument wordt in het recht nog nader uitgewerkt en betekent in feite iemand die een overeenkomst sluit en daarbij niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf. Het kenmerkende hiervan is dat consumenten in de praktijk veelal niet de mogelijkheid hebben om te onderhandelen over de inhoud van de gesloten overeenkomst. Ik verwijs naar het voorbeeld van de webwinkel of het hierna vermelde geval van een overeenkomst met een autogarage. Een contract wordt ons vaak opgedrongen en vaak heb je niet eens in de gaten dat je een contract afsluit. Vooral als er problemen ontstaan met de geleverde diensten of goederen grijpt men vaak naar die algemene voorwaarden. Bij het lezen daarvan rijst met regelmaat de vraag: heb ik dit echt ondertekend?

In de praktijk zie je regelmatig dat degene die algemene voorwaarden hanteert, alle mogelijke rechten van zijn wederpartij wil uitsluiten. Het komt er dan ook in de regel op neer dat “de gebruiker” van de algemene voorwaarden zegt op basis van zijn algemene voorwaarden dat hij “nooit aansprakelijk is” of dat zijn aansprakelijkheid bijna tot het nihil is beperkt.

Een voorbeeld uit de praktijk

Ik wil graag een voorbeeld noemen. Onlangs had ik een mevrouw op gesprek bij mij op kantoor. Die bewuste mevrouw heeft een auto van een professionele garage gekocht. Een essentieel onderdeel van de auto ging binnen enkele weken nadat die aangekocht werd stuk. Volledig te begrijpen was deze mevrouw nogal boos en voelde zij zich belazerd. Vooral omdat zij van de verkoper te horen heeft gekregen, dat zij met de algemene voorwaarden akkoord is gegaan. Dat hield in dat hij haar geen enkele garantie heeft verstrekt. Deze verkoper betwiste dan ook elke aansprakelijkheid en verwijzend naar zijn algemene voorwaarden heeft hij haar geïnformeerd dat zijn bedrijf geen enkele garantie heeft verstrekt ten aanzien van die auto. Met andere woorden kon die mevrouw het – in zijn optiek – uitzoeken.

Maar is het echt zo?

Algemene voorwaarden worden in de praktijk vaak gebruikt. Sommige gebruikers lopen echter in een valkuil. De valkuil is dat zij elke aansprakelijkheid willen uitsluiten. Zij denken “ik heb mijn algemene voorwaarden en mij kan niets gebeuren”. De gebruikers van zulke vergaande algemene voorwaarden weten echter niet / of vergeten dat sommige rechten men niet zomaar aan de kant kunnen worden geschoven. Vooral in het geval van consumenten werkt dat niet zo. Los van de zogenaamde “zwarte lijst” van bedingen die volgens de wetgever als onredelijk bezwarend worden bestempeld, is de hoofdregel in de relaties tussen consumenten en ondernemers dat uitsluiting van de aansprakelijkheid (exoneratie) niet is toegestaan.

Ik verwijs graag naar de mevrouw die de auto van de professionele handelaar heeft gekocht. Mevrouw kocht deze auto als consument. Zij wist niet veel van de auto’s, zij wilde deze in privé gebruiken. Zij vertrouwde erop dat zij door de verkoper goed geadviseerd en geholpen zou worden. Kon zich in die situatie de verkoper (professionele garage) op de uitsluiting van zijn aansprakelijkheid beroepen? Het antwoord is “nee”. Zijn algemene voorwaarden, hoe mooi ook geformuleerd, kunnen hem niet van zijn aansprakelijkheid als verkoper ontslaan. Het consumentenrecht betreft namelijk dwingendrechtelijke bepalingen. Dat wil zeggen dat men daarvan niet kan afwijken. In het geval van een consumentenkoop betekent dat dat de verkoper in feite voor elk gebrek aansprakelijk is indien dat gebrek zich binnen zes maanden na de aankoop openbaart. Het beroep op de algemene voorwaarden en uitsluiting van aansprakelijkheid kon de verkoper dus niet helpen.

Wat te doen als men met algemene voorwaarden wordt geconfronteerd?

Ik adviseer mijn cliënten vooral om niet te schrikken. Bekijk de algemene voorwaarden samen met je advocaat of juridisch adviseur. Wie weet, misschien zijn er bedingen in opgenomen die als onredelijk bezwarend gelden? Misschien beroept zich de wederpartij op een exoneratie die überhaupt niet kan? Als consument sta je namelijk sterk en de kantonrechters die consumentenzaken bij de rechtbanken beoordelen, zijn vrij snel geneigd consument als de zwakkere partij in het gelijk te stellen.

Dit artikel is geschreven door: Piotr Wawrzyniak, advocaat bij Schelstraete & Wawrzyniak in Tilburg. Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel neem dan gerust contact met ons op via info@schelstraete.nl of bel ons op nummer 013-511 44 20. Voor meer informatie nodig ik u uit onze websites te bezoeken: www.schelstraete-wawrzyniak.nl of www.prawopracy.nl.

Deze blogpost is ook beschikbaar in het Pools (Polski).