Navigate / search

Urk

Iedere keer vinden we weer unieke plekjes die de moeite waard zijn te bezoeken. Ongeveer halverwege de snelweg A6 Almere – Groningen, ligt verscholen achter de landerijen en direct aan het IJsselmeer een kleine gemeente genaamd Urk. Tot 1939 was het een eiland in de Zuiderzee (het huidige IJsselmeer). Met 19.500 inwoners op een oppervlakte van circa 11,54 km² is Urk de kleinste gemeente van de provincie Flevoland. In 1942 werd de Noordoostpolder drooggemalen, maar voor de inwoners leeft het eilandgevoel nog steeds; men woont er niet in Urk maar op Urk. Urk is vooral bekend om de visserij, het heeft de grootste vissersvloot en visverwerkende industrie van Nederland. Bijzonder is ook de zeer hechte en gesloten gemeenschap, en Urk kan worden omschreven als de meest kerkelijke gemeente van Nederland.

Als we het dorp binnen rijden zien we gelijk moderne winkels, ruime parkeer gelegenheden, veel cafeetjes en restaurants, en leuke bezienswaardigheden. Op het parkeerterrein bij de haven zie je dat de visserij de economische pijler van het dorp is. Van oudsher waren de Urkers aangewezen op de visserij om in hun levensonderhoud te kunnen voorzien. De kentering voor Urk kwam met de afsluiting van de Zuiderzee, maar dit betekende niet het einde van Urk, ook wel ‘het Wonder van Urk’ genoemd. De Urkers gingen op de Noordzee vissen en er werden grotere kotters gebouwd. De visafslag van Urk groeide gestaag. Tot eind jaren zeventig werd de vis aangevoerd via de Urker haven. Na die tijd werden de kotters te groot om naar de thuishaven te komen en werd de vis per vrachtwagen vanuit andere zeehavens aangevoerd om op Urk te worden verhandeld.

De huidige locatie van Urk is ontstaan in het Pleistoceen door kleileem ophopingen. De keileembult van Urk reikt zelfs tot een hoogte van 9 meter boven zeeniveau. Door het warmer worden van het klimaat rees de zeespiegel. Rond 1200 werd de Zuiderzee gevormd en werd Urk, net als Marken, een eiland. Doordat er geen beschoeiing was werden in de loop van de tijd grote stukken van het eiland afgeslagen. De oudst bekende vermelding van de naam ‘Urk’ is de schenkingsakte uit 966 van Otto I aan het Sint-Pantaleonsklooster te Keulen. Van 1660 tot 1792 behoord Urk tot de stad Amsterdam. Urk werd in 1939 in het kader van de Zuiderzeewerken verbonden met een dijk naar Lemmer voor de aanleg van de Noordoostpolder, en het dorp kreeg in 1948 een wegverbinding. Eeuwenlang isolement laat zo zijn sporen na, ook in de genen. Doordat de Urkers vrijwel alleen onderling trouwden, hebben de Urkers veel erfelijke eigenschappen met elkaar gemeen. Deze geschiedenis en onder andere klederdracht, dorpskunst, een scheerwinkel, een zeilmakerij en een kruidenierswinkel wordt getoond in het Urker museum (in het voormalig raadhuis).

Langs een doolhof van steegjes, klinkerstraatjes en monumentale huisjes lopen naar de vuurtoren van Urk. De huidige vuurtoren is in 1844 gebouwd en heeft een hoogte van 18,5 meter. Tenslotte sluiten we ons bezoek af in Grand Cafe “Het Haventje van Urk” waar we nog een leuk verhaal horen. “Waar baby’s in de volksmond door de ooievaar gebracht worden, moet de Urker vader volgens een sage een roeitocht maken naar de ‘Ommelebommelestien’ (stien = steen) om de baby te kunnen ophalen. Deze steen ligt ongeveer 30 meter van de kust af. Bij de steen aangekomen moest de vader zoeken naar de deur van de steen om binnen te komen en een kleine prijs betalen voor een de baby. Traditioneel één Nederlandse gulden voor een meisje en twee voor een jongen.” We hebben ons prima vermaakt en komen in de zomer zeker nog eens terug, want Urk heeft ook twee kleine zandstrandjes die een bezoek nog meer de moeite waard maken.

 

Kasia & Arnold

Wat? Urk
Lokatie: provincie Flevoland
Openingstijden:
Prijzen:
Attracties: Vuurtoren, haven, Urker museum, kerkje aan zee, en 2 strandjes.
Meer informatie: http://www.touristinfourk.nl en http://www.museum.opurk.nl

Deze blogpost is ook beschikbaar in het Pools (Polski).